Giới trong tự sự: Những nền tảng của tự sự học nữ quyền luận

Tóm tắt

Tự sự học nữ quyền luận (feminist narratology) được xem là một trong những khuynh hướng tiêu biểu nhất của tự sự học hậu kinh điển. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa nữ quyền luận - một hệ hình nghiên cứu quan tâm đến giới, quyền lực và ý thức hệ, với tự sự học - vốn tập trung vào hình thức, cấu trúc và cơ chế vận hành của tự sự, là một quá trình không hề đơn giản. Bài viết tập trung làm sáng tỏ những cơ sở lý thuyết đã tạo nên sự gặp gỡ giữa hai truyền thống nghiên cứu tưởng như khác biệt này. Cụ thể, trên cơ sở khảo sát vai trò trung gian của phân tâm học như một điều kiện tiên quyết cho sự kết nối giữa tự sự học và nữ quyền luận, bài viết phân tích hai phạm trù hạt nhân của tự sự học nữ quyền luận là tính tự sự (narrativity) và giới (gender). Qua đó, nghiên cứu chỉ ra cách thức giới tính và các quan hệ quyền lực giới tham gia vào việc kiến tạo hành vi kể chuyện, điểm nhìn và cấu trúc tự sự, đồng thời làm nổi bật tính đa dạng, phức hợp của các hướng tiếp cận trong tự sự học nữ quyền luận. Bài viết phác họa tiến trình hình thành, những vấn đề cốt lõi và các xu hướng phát triển của tự sự học nữ quyền luận trong bối cảnh tự sự học hậu kinh điển.

Ngày nhận: 11/3/2025; ngày chỉnh sửa: 21/7/2025; ngày chấp nhận đăng: 30/6/2026